PREBILOVCI – Njegovo preosveštenstvo episkop zahumsko-hercegovački i primorski Dimitrije istakao je danas da vjerni narod, dolaskom u Prebilovce, čuva srpsko dostojanstvo i zna da su mučenici Gospodnji nada i zalog obnove jednog naroda.
“Hvala Bogu što imamo mučenike – daj Bože da nemamo mučitelja u našem narodu i onda ćemo imati perspektivu i naći svoj put pred Bogom”, rekao je episkop Dimitrije u besjedi nakon Svete arhijerejske liturgije u Hramu Hristovog vaskrsenja u Prebilovcima kod Čapljine, gdje se danas proslavljaju Sveti prebilovački i donjohercegovački mučenici i obilježava 85 godina od zločina nad srpskim narodom u ovom selu i donjoj Hercegovini.
Vladika Dimitrije napomenuo je da treba znati cijeniti tu žrtvu i tajnu ljubavi Božije, koja je neobjašnjiva.
“Da dolazimo na ovo mjesto i da se radujemo. Blago nama što imamo svetitelje iz našeg roda”, rekao je vladika Dimitrije.
U besjedi je vladika govorio o ljubavi Božijoj, koja je, kako je istakao, toliko velika da hoće da ima vječnu zajednicu sa stvorenjem svojim.
“On je tu ljubav pokazao na krstu i vaskrsnuvši dao nam nadu u život vječni, nadu da ta ljubav nikad ne prestaje i neće prestati”, rekao je vladika Dimitrije.
Episkop Dimitrije je rekao da bi se sve crkve i manastiri, sva mjesta gdje se služi liturgija, mogli zvati LJubostinja, kao stan ljubavi nebeske, Božije, kao manastir koji je kneginja Milica napravila u spomen ljubavi nebeske.
“LJubavi vječnom su živjeli svi sveti u rodu našem, a i Sveti mučenici prebilovački. Neka bi dao Bog da plamen te ljubavi dotakne i naša srca”, rekao je episkop Dimitrije i zahvalio za dolazak NJegovom visokopreosveštenstvu mitropolitu dabrobosanskom Hrizostomu, kao i vladikama Kirilu i Pajsiju.
Vladika Dimitrije blagoslovio je vjernike i poželio da im srca postanu čista ogledala ljubavi Božije, te posebno zahvalio i ministru u Vladi Srbije Nenadu Popoviću, koji je, kako je rekao, uz ostale vjernike pomogao izgradnju konaka.
“Mještani Prebilovaca dolaze i čuvaju svoje selo, neki tu žive. Neka im Bog da svakog blagoslova, da Bog da da počnu i djeca da se rađaju”, rekao je episkop Dimitrije.
Pomen u Prebilovcima svake godine okuplja potomke žrtava, vjernike i brojne zvaničnike, s ciljem očuvanja istorijskog pamćenja i odavanja pošte nevinim stradalnicima.
Pomenu u Prebilovcima danas su, između ostalih, prisustvovali ministar bez portfelja u Vladi Srbije zadužen za međunarodnu ekonomsku saradnju i društveni položaj crkve u zemlji i inostranstvu Nenad Popović, generalni konzul Srbije u Mostaru Vaso Gujić, poslanici u Narodnoj skupštini Republike Srpske, predstavnici istočnohercegovačkih opština i brojni vjernici iz Hercegovine.
Masakr u Prebilovcima počinjen je između 6. i 11. avgusta 1941. godine. Pod komandom ustaškog komandant Ivana Jovanovića Crnog ubijeno je 830 stanovnika sela, uglavnom žena, djece i staraca.
Većina je živa bačena u jamu Golubinku kod Šurmanaca, nedaleko od Međugorja, dok su ostali ubijeni na drugim mjestima. U pogromu je potpuno ugašeno 57 prebilovačkih porodica, iz kojih nije ostao nijedan preživjeli član.
Prebilovačke žrtve dio su ukupnog stradanja srpskog naroda donje Hercegovine, gdje su ustaše tokom 1941. godine ubile hiljade civila. Posmrtni ostaci više od 4.000 Srba izvađeni su 1990. i 1991. godine iz 13 kraških jama u Hercegovini i 4. avgusta 1991. godine sahranjeni u spomen-kosturnicu u Prebilovcima.
Decenijama nakon Drugog svjetskog rata ovi zločini bili su prećutkivani. Ekshumacije nisu bile dozvoljene, a 1961. godine otvori jama u koje su bacane srpske žrtve zabetonirani su, čime je dodatno onemogućeno dostojanstveno obilježavanje stradanja i sahrana posmrtnih ostataka.
Prvi parastos prebilovačkim mučenicima kod Šurmanaca služen je tek 1990. godine, kada je pokrenuta i akcija ekshumacije. Međutim, već naredne godine uslijedilo je novo stradanje. U junu 1992. godine, tokom operacije “Čagalj”, pripadnici HOS-a i HVO-a minirali su Spomen-hram sa kriptom u kojoj su bile položene kosti više od 4.000 srpskih žrtava iz Hercegovine, čime je oskrnavljeno jedno od najvećih srpskih stratišta.
Nakon povratka srpskog stanovništva u Prebilovce poslije 2000. godine, preostali dijelovi moštiju pažljivo su prikupljeni, a izgradnjom novog Hrama Hristovog Vaskrsenja ponovo su položeni u njegovu kriptu.
Hram Hristovog Vaskrsenja osveštan je 2015. godine kao spomen-svetinja podignuta u znak sjećanja na oko 4.000 Srba donje Hercegovine koje su ustaše ubile u Drugom svjetskom ratu. Iste godine Srpska pravoslavna crkva kanonizovala je prebilovačke i sve hercegovačke mučenike postradale od ustaša, a njihov praznik obilježava se 6. avgusta, u dane kada je 1941. godine izvršen pokolj nad stanovnicima sela.
Hram je izgrađen po uzoru na Crkvu Hristovog groba u Jerusalimu, simbolu vaskrsenja i pobjede života nad smrću. Podignut je uz pomoć predsjednika Srpske Milorada Dodika i institucija Republike Srpske, donacija Srba iz dijaspore i brojnih vjernika, kao trajni spomen na nevino postradale.
Prebilovci danas predstavljaju mjesto molitve, sjećanja i opomene. Japanski list “Asahi Šimbun” uvrstio je ovo hercegovačko selo među mjesta koja su pretrpjela najveća stradanja u 20. vijeku, svrstavajući ga na četvrto mjesto po razmjerama tragedije u odnosu na broj stanovnika. Obilježavanje u Prebilovcima svake godine okuplja potomke žrtava, vjernike i brojne zvaničnike, s ciljem očuvanja istorijskog pamćenja i odavanja pošte nevinim stradalnicima.
