Poljska se ubrzano pretvara u jednu od najdinamičnijih evropskih privreda, privlačeći milijarde evra stranih investicija, njemačke kompanije i sve veći broj ljudi koji se iz Njemačke sele u ovu zemlju.
Dok se njemačka privreda suočava sa stagnacijom i birokratijom, njen istočni susjed bilježi snažan rast, a prednosti Poljske sve više prepoznaju i sami Nijemci.
Decenijama je Poljska u očima mnogih Nijemaca važila za siromašnijeg istočnog susjeda. Međutim, ekonomski pokazatelji posljednjih godina sve više mijenjaju tu sliku.
“Poljska je najbrže rastuća privreda u Evropi već 40 godina”, tvrdi Marcin Pjonktovski, ekonomista s Univerziteta Kozminski u Varšavi.
Dok je njemačka privreda 2024. godine bila u recesiji, poljska je zabilježila rast od tri odsto. Sličan trend nastavljen je i 2025. godine, kada je njemačka privreda porasla za svega 0,2 odsto, a poljska za 3,6 odsto.
Kako piše njemački Tagesschau, razlozi poljskog ekonomskog uspona nisu samo niži troškovi poslovanja, već i manje birokratije, poreske olakšice, digitalizacija javne uprave i velika ulaganja u infrastrukturu.
Zašto njemačke kompanije sele proizvodnju u Poljsku?
U Poljskoj danas posluje oko 6.000 njemačkih kompanija, koje su u ovu zemlju direktno investirale približno 50 milijardi evra.
Jedan od primjera je njemačka kompanija Dr. Schumacher iz savezne pokrajine Hesen. Iako joj je sjedište ostalo u Njemačkoj, najveći dio proizvodnje nalazi se u poljskom gradu Lubanju.
Tamo 1.200 zaposlenih proizvodi do 500 miliona pakovanja vlažnih i dezinfekcionih maramica za svjetski poznate brendove.
Direktor kompanije Paul Stanek ističe da je jedna od najvećih prednosti Poljske brzina realizacije poslovnih projekata.
“Ako potražnja poraste i potrebna mi je nova hala, moram biti u mogućnosti da je izgradim za godinu do godinu i po, a ne da čekam tri godine na dozvolu”, objašnjava Stanek.
Prema njegovim riječima, poslovanje u Poljskoj omogućava kompaniji znatno veću konkurentnost nego u Njemačkoj.
Poljaci rade više, a mladi imaju poreske olakšice
Ekonomski uspon Poljske više se ne zasniva isključivo na jeftinoj radnoj snazi.
Prema riječima ekonomiste Pjonktovskog, investitore danas privlače kvalitet radnika, njihova motivacija i želja za napredovanjem.
Od 1990. godine prosječni dohodak po stanovniku u Poljskoj gotovo se učetvorostručio, dok je u Njemačkoj u istom periodu porastao za približno 50 odsto.
Pjonktovski navodi i da prosječan Poljak godišnje radi do 600 sati više od prosječnog Nijemca.
Poljska istovremeno primjenjuje sistem poreskih podsticaja kojim nastoji da poveća zaposlenost i zadrži mlade.
Zaposleni mlađi od 26 godina oslobođeni su poreza na dohodak za godišnje prihode do približno 20.000 evra.
Prema ocjeni ovog ekonomiste, takve mjere doprinose činjenici da Poljska ima jednu od tri najniže stope nezaposlenosti u Evropskoj uniji.
U Poljskoj se razmatraju i dodatne poreske olakšice za porodice s najmanje dvoje djece. Prema prijedlogu o kojem se raspravlja, porodice u kojima oba roditelja rade i imaju jednaka primanja mogle bi biti oslobođene poreza na godišnji prihod do približno 65.000 evra.
Dodatna pogodnost postoji i za građane koji prvi put kupuju stan ili kuću, jer su oslobođeni poreza na promet nekretnina.
Sve više ljudi seli se iz Njemačke u Poljsku
Ekonomski razvoj i povoljniji uslovi života utiču i na migracije između dvije zemlje.
Tokom 2024. godine iz Njemačke u Poljsku preselilo se gotovo 91.000 ljudi, dok je u suprotnom smjeru otišlo oko 82.000.
To znači da je Njemačka u migracionoj razmjeni s Poljskom za samo godinu dana zabilježila negativan saldo od približno 9.000 stanovnika.
Među onima koji su se odlučili za život u Varšavi je i pravnik Filip Panek, koji je odrastao i studirao u Njemačkoj.
On kaže da se u poljskoj prijestonici danas može ostvariti pristojna plata i živjeti na dobrom nivou.
Joana Stolarek, koja je prethodno 30 godina živjela u Berlinu, takođe se vratila u Varšavu.
Jedan od razloga su poreske olakšice za povratnike, koje tokom četiri godine omogućavaju poresko oslobođenje za prihode do približno 20.000 evra godišnje.
Poljska u digitalizaciji deset godina ispred Njemačke?
Još jedna važna prednost Poljske je digitalizacija državne administracije.
Dok su u Njemačkoj za brojne postupke i dalje potrebni papirna dokumentacija i odlasci na šaltere, u Poljskoj se mnogi poslovi mogu završiti putem mobilne aplikacije.
Građani tako mogu digitalno da potvrđuju identitet pred institucijama, bankama i notarima, osnivaju kompanije, koriste elektronske recepte i otvaraju bankovne račune.
Lars Guthajl, direktor Njemačko-poljske industrijske i trgovinske komore u Varšavi, smatra da Poljska u ovoj oblasti ima ogromnu prednost.
“Većina administrativnih postupaka danas se može obaviti potpuno digitalno. Rekao bih da je Poljska u tom području najmanje deset godina ispred nas”, ocjenjuje Guthajl.
Izgrađeno više od 4.000 kilometara brzih puteva
Poljska posljednjih godina snažno ulaže i u saobraćajnu infrastrukturu.
Tokom prethodne dvije decenije njena mreža brzih puteva proširena je za više od 4.000 kilometara.
Značajna razlika u odnosu na Njemačku postoji i u načinu realizacije infrastrukturnih projekata.
Poljski model omogućava da jedna kompanija preuzme projektovanje, pribavljanje dozvola i izvođenje radova, čime se skraćuje vrijeme potrebno za završetak projekata.
Jendžej Puzinski iz poljske uprave za puteve i auto-puteve objašnjava da takav pristup omogućava paralelno odvijanje više faza projekta, čime se štede vrijeme i novac.
“Onaj ko pobijedi na tenderu obavlja i projektovanje i gradnju te pribavlja dozvole. Sve je u jednim rukama. Tako se mnogo toga može odvijati paralelno, što štedi vrijeme i smanjuje birokratiju”, objašnjava Puzinski.
Novi aerodrom i ambiciozni planovi
Poljska ne namjerava da uspori infrastrukturni razvoj.
Među najvećim planiranim projektima je izgradnja novog međunarodnog aerodroma između Varšave i Lođa, koji bi trebalo da postane važno evropsko saobraćajno čvorište.
Projekat je predstavljen uz slogan “100 minuta”, koji označava cilj da putovanje vozom do novog aerodroma iz bilo kojeg dijela zemlje traje najviše toliko vremena.
Za ostvarenje tog plana predviđena je opsežna modernizacija željezničke infrastrukture.
Kombinacija snažnog privrednog rasta, poreskih podsticaja, digitalizacije i ulaganja u saobraćajnu mrežu tako Poljsku pretvara u sve ozbiljnijeg ekonomskog konkurenta Njemačkoj.
Zemlja koja je decenijama važila za siromašnijeg istočnog susjeda danas privlači njemačke kompanije, investicije i stanovništvo, a njen uspjeh otvara i pitanje šta bi Berlin mogao naučiti od Varšave.
N.N.
